Praktische tools/materialen
Ontdek een scala aan praktische tools en materialen om faalangst bespreekbaar te maken in de klas. Wij bieden boeken, spelletjes en andere materialen aan die je dagelijks kunt integreren in de klaspraktijk. Maak faalangst hanteerbaar voor jou en je leerlingen.
Spelletjes voor in de klas
Spelletjes zijn niet alleen leuk, maar ook een effectieve manier om kinderen te leren omgaan met faalangst. Door samen te spelen leren ze omgaan met winnen en verliezen, en ontwikkelen ze strategieën om met stressvolle situaties om te gaan. Ontdek onze aanbevolen spellen voor in de klas.
Gesprekskaarten
Mindsets zijn te veranderen, en daar zijn deze gesprekskaarten voor bedoeld. Op de kaarten staat uitleg over hoe je kan omgaan met kritiek, positief kan denken enzovoort. De leerkracht, ouders of anderen kunnen gericht doorvragen.
Enkele vragen:
- Wat kun je beter denken?
- Wat is het ergst dat kan gebeuren?
Bordspel
Bordspel om het zelfvertrouwen te vergroten. Opdrachten en vragen die gericht zijn op reeds behaalde successen van kinderen.
Talentenkadoosje
Dit is een hulpmiddel om talenten zichtbaar te maken. Herkenbare talenten zoals Bezige Bij, Rots, ... zorgen voor (h)erkenning, plezier en diepgang. In het doosje zitten 39 talentkaarten met elk een heldere beschrijving en voorbeelden uit het dagelijkse leven.
De handleiding bevat vijf categorieën: ‘Waar haal je je drive vandaan? ‘Hoe los je problemen op?’ ‘Hoe ga je om met anderen?’ ‘Hoe krijg je anderen in beweging?’ ‘Hoe organiseer en creëer je?’ Op deze manier worden de talenten praktisch inzetbaar.
Je krijgt een code om toegang te krijgen voor de website als je het doosje aankoopt.
Talentenkaarten
Via de Junior-talentenkaarten kan je kinderen helpen om ze makkelijk en snel te laten ontdekken welke talenten ze hebben. De kaarten geven duidelijkheid in welke omgeving elk talent tot uiting komt en hoe ze hun talenten kunnen laten groeien en juist gebruiken.
Voor de jongste kinderen is het een mogelijkheid om zelf talentkaarten te ontwerpen die meer vanzelfsprekend zijn voor je klas. Ter inspiratie kan je het volgende Pdf bestand raadplegen of afdrukken.
Groeimomenten/opdrachtkaarten
Met de kaartenset Groeimomenten werken kinderen individueel of in groepjes aan hun sociaal-emotionele vaardigheden. De opdrachtkaarten zijn ontwikkeld vanuit de verschillende talenten van kinderen. Groeimomenten is een mooie aanvulling op een les sociaal-emotioneel leren.
Opgekikkerd!
Met dit spel leer je om bange gedachtes over school, vriendjes, sport, dwanggedachtes en van allerlei andere dingen, te veranderen in opkikkertjes. Wanneer je met dit spel oefent om rustig en normaal te denken, train je jezelf om mentaal sterker te worden.
In plaats van te denken aan alles wat er mis zou kunnen gaan, leer je door positieve, maar wel realistische gedachtes, de zogenaamde opkikkertjes, jouw angsten aan te pakken.
Voorleesboeken
Prentenboeken zijn een uitstekende manier om met jonge kinderen over faalangst te praten. Ze bieden herkenning, troost en praktische handvatten. Bekijk onze selectie van boeken die speciaal zijn ontworpen om kinderen van 6-8 jaar te helpen hun angsten te begrijpen en te overwinnen.
Coco kan het!
Auteur: Loes Riphagen
Dit boek vertelt het verhaal van een jonge vogel die leert vliegen. Coco is in het begin bang, omdat ze niet wil falen. Stapsgewijs verzamelt ze haar moed om te ontdekken dat ze tot meer in staat is dan ze zelf eerst dacht. Het boek is geschikt om voor te lezen in de kring. De gevoelens van Coco kunnen gekoppeld worden aan die van de leerlingen. Hierdoor krijgt de leerkracht inzicht in hoe de kinderen zich op dat moment voelen. Thema’s zoals faalangst of angsten in het algemeen worden bespreekbaar gemaakt in de klas.
Het boek is verkozen tot prentenboek van het Jaar 2021.
Extra: Er is een Coco knuffel beschikbaar als cadeau set samen met het prentenboek. Deze kan je ook op Bol.com vinden. De knuffel kan voor een minder hoge drempel zorgen bij de leerlingen. Ze zien een knuffel vaker als gelijke en dan is het minder moeilijk om ertegen te praten in plaats van tegen de leerkracht.
Hieronder vindt u een lied over het boek. Dit lied bevat gebaren die de leerlingen snel kunnen leren en zo het liedje mee kunnen uitbeelden. Op deze manier kunnen leerlingen die Nederlands niet als moedertaal hebben, ook meedoen.
Lotjes zorg
Auteur: Tom Percival
Lotje zit in de kleuterklas en ontdekt plots een zorg die diep verstopt zat. Vanaf dat moment blijft de zorg haar achtervolgen en groeit het steeds verder, ondanks haar pogingen de zorg te negeren.
Dit boek vormt een waardevolle aanleiding voor een kringgesprek waarin we voor kinderen een visueel en concreet voorbeeld geven van wat een ”zorg” kan zijn, omdat zorgen niet tastbaar zijn. Daarnaast laat het boek zien hoe een zorg kan krimpen, namelijk door er met iemand over te praten. Lotje leert met haar zorg omgaan en ontdekt dat iedereen zorgen heeft en dat dat normaal is. Dit is een belangrijk element dat zeker bespreekbaar hoort te zijn in de klas.
Wat Viktor voelt: Ik geloof in mezelf
Auteurs: Aurelie Chien Chow Chine
Dit boek is een verhaal van Viktor, een eenhoorn die allerlei gevoelens ervaart. Telkens wanneer hij iets voelt, verandert de kleur van zijn manen. Dat is zijn gave waarop hij trots is. Totdat de andere eenhoorns er een negatieve opmerking over maken en dat zorgt ervoor dat Viktor zijn zelfvertrouwen verliest. Om hem te helpen zijn zelfvertrouwen terug te vinden, bevat het boek eenvoudige ademhalingsoefeningen die kinderen kunnen meedoen.
In het verhaal komen complexere emoties aan bod, zoals jaloezie, verlegenheid, bokkigheid en schuldgevoel. Dit maakt het boek geschikt voor de derde kleuterklas. Tijdens een kringgesprek kunnen de leerlingen hun eigen ervaringen koppelen aan de gevoelens van Viktor. In het boek zelf staan bovendien vragen die de leerkracht rechtstreeks aan de kinderen kan stellen, zoals: ‘Hoe voel jij je vandaag?’
Extra: De auteur van dit verhaal heeft een hele reeks van boeken over ‘Wat Viktor voelt’ en zijn gevoelens. Het kan een leuke afwisseling zijn van het kleurenmonster. Hieronder een opsomming van de hele reeks:
- Ik verveel me
- Ik ben koppig
- Ik ben bang
- Ik ben verdrietig
- Ik kan niet slapen
- Ik heb spijt
- Ik ben ongeduldig
- Ik ben verlegen
- Ik ben heel druk
Ik voel me goed: Lief voor elkaar
Auteurs: Tom Dewulf & Rik Dewulf
In dit boek staat op elke bladzijde een vraag. Bijvoorbeeld: samen zijn: Met wie ben je graag samen? Er worden geen kant-en-klare antwoorden gegeven op de volgende bladzijden, maar wel illustraties die de kinderen laten nadenken en hen helpen hun eigen antwoord te formuleren. Het boek bevat daarnaast enkele metaforen, zoals ’Kijken door de ogen van een ander’. Dit nodigt de kinderen uit om op een andere manier naar situaties te kijken.
In de klas is dit boek ideaal om de bladzijden te verkennen en een kringgesprek te voeren over de verschillende onderwerpen. Het laat de leerlingen stilstaan bij kleine, maar betekenisvolle dingen. Denk aan vragen zoals: ‘Heb je vandaag iemand al een complimentje gegeven?’ Of ‘Waar ben je dankbaar voor?’ Dit zijn vragen die in elke klas gesteld kunnen worden en krijgen meer diepgang naarmate kinderen ouder worden.
Het boek ondersteunt leerkrachten in het bespreekbaar maken van gevoelens en helpt kinderen om hun eigen emoties beter te begrijpen en te verwoorden.
Ik voel me goed: gevoelens
Auteurs: Tom Dewulf & Rik Dewulf
Dit boek lijkt sterk op dat van ‘Lief voor elkaar’ maar richt zich specifiek op gevoelens. Wanneer je met kinderen rond faalangst wil werken, is het essentieel dat zij hun eigen gevoelens kunnen benoemen Dewitte (2020). Dit boek ondersteunt dat proces en helpt kinderen ontdekken welke emoties zij ervaren. Het gaat niet enkel om negatieve gevoelens. Zo komen ook positieve vragen aan bod zoals: ‘Met wie kan je heel gek doen?’ ‘Wanneer ben jij heel moedig geweest?’ ‘Hoe voelt het om van iemand te houden?’
Sommige vragen kunnen op verschillende manieren geïnterpreteerd worden, afhankelijk van de leeftijd van je kinderen. Een voorbeeld: ‘Wanneer moest jij eens heel sterk zijn?’ Dit kan zowel letterlijk (fysieke kracht) als figuurlijk (mentale veerkracht) besproken worden. Dit biedt ruimte voor rijke gesprekken in de klas. De reeks bestaat uit 5 boeken in totaal. Waaronder yoga, lief voor mezelf en versjes.
Bronvermelding: Dewitte, I. (2020). Wat als je faalangst hebt?: survivalgids.
Kato kan het
Auteur: Sam Loman
Kato is een katje dat naar school gaat en erg streng is voor zichzelf. Het verhaal begint met het maken van een tekening waar ze niet tevreden over is, zelfs niet wanneer de leerkracht er een complimentje over geeft. Verschillende kinderen vragen of ze met hen wil spelen, maar telkens zegt ze weigert ze omdat ze ervan uitgaat dat ze het toch niet kan. De eerste keer dat ze iets probeert, lukt het inderdaad niet, maar haar klasgenoten vinden het niet erg. Ze helpen haar bij een tweede poging, en dan lukt het wel. Samen maken ze de mooiste dingen. Aan het einde van het verhaal vertelt Kato zelf trots aan haar ouders wat ze allemaal al goed kan.
Dit boek is waardevol om in de klas te bespreken, omdat het leerlingen helpt geloven in zichzelf. Daarnaast toont het hoe groot de invloed van de omgeving kan zijn. De klasgenoten tonen een growth mindset ten opzichte van Kato, wat haar aanmoedigt om door te zetten en opnieuw te proberen.
Bang mannetje
Auteur: Mathilde Stein & Mies van Hout
Bang Mannetje schrikt bijna overal van. Hij durft niets te zeggen tegen mensen die voordringen bij de bakker, is bang om zijn bloemetjesbroek aan te trekken uit angst om uitgelachen te worden en ’s nachts ligt hij wakker van geheimzinnige geluiden. Om van zijn angsten af te komen, besluit hij de toverboom te bezoeken. Dit is een bijzondere boom die bange mannetjes helpt moediger te worden.
De boom waarschuwt hem dat hij onderweg allerlei angstaanjagende wezens zal tegenkomen, maar stelt hem gerust: hoe woest ze er ook uitzien, ze kunnen hem niets doen. Met die gedachte in zijn hoofd weet Bang Mannetje draken, enorme spinnen en enge heksen te trotseren.
Wanneer hij uiteindelijk bij de toverboom aankomt, gebeurt er iets bijzonders: hij is geen Bang Mannetje meer, maar een Best Wel Dapper Mannetje. Vol vertrouwen keert hij terug naar huis. Hij trekt zijn bloemetjesbroek aan, loopt de bakker binnen en bestelt twee gebakjes: eentje voor zichzelf, en eentje voor het spook onder zijn bed.
De emotiedokter
Auteur: Anna Llenas
Het kleurenmonster is nu een dokter die helpt bij het verwerken van emoties, vooral bij die emoties die zo groot zijn geworden dat je ze niet meer zo makkelijk de baas bent. Leer samen met Nina begrijpen wat ze voelt en hoe ze met haar emoties om kan gaan.
Meester Frank en de draak
Auteur: Moniek Vermeulen
Een tweede boek over de bijzondere meester Frank die precies weet hoe hij zijn leerlingen vleugels moet geven. Gevoelig verhaal over het overwinnen van faalangst. Senne heeft een draak in zijn hoofd. Die draak lacht hem uit. En als Senne een toets heeft, gooit de draak alles door elkaar. Senne wordt er heel erg moe en onzeker van. Gelukkig snapt meester Frank het helemaal. Meester Frank wordt ridder Frank en weet het vreselijke monster te verrassen. Hij tovert de draak om in een nieuw dier, met een lieve snuit. Het dier in Sennes hoofd gooit niets meer door elkaar. Nu lukken de toetsen wel!
De duif die niet kon duiken
Auteur: Edward van de Vendel
Een grappig verhaal met duiven in de hoofdrol, met herkenbare problemen voor kinderen. Het is de dag van het afduikelen. De jonge duiven zitten in de dakgoot en duiken een na een naar beneden. Ze moeten naast de tafels landen en een kruimel oppikken. Op de geveltribune zitten de vaderdoffers en moederduiven toe te kijken. En 's avonds is er een groot feest. Maar niet voor Telemark! Hij heeft nog nooit een goede duikvlucht gemaakt. Met een bang hartje wacht hij zijn beurt af. Hij krijgt vast en zeker een nul! Of toch niet?
Laat maar los, koala
Auteurs: Rachel Bright en Jim Field
Gewoonte is lekker overzichtelijk en aangenaam, maar wat gebeurt er als je uit je comfortzone stapt? Dit boek heeft een luchtige boodschap centraal: durf los te laten!
De kleine Koala is een gewoontedier. Hij is erg gesteld op zijn plekje hoog in de boom en houdt dingen graag zoals ze zijn. Op een dag gebeurt het ergste wat Koala zich voor kan stellen: zijn boom valt om. Nu moet hij wel loslaten - en komt hij erachter dat een verandering niet het einde van de wereld betekent.
Het meisje dat doet wat ze niet durft
Auteur: Ashley Spires
Demi is een echte avonturierster. Ze beleeft het ene na het andere avontuur. Later wil ze dan ook diepzeeduiker worden, of coureur, of piraat. Samen met haar vrienden speelt ze piraatje. Die hoge boom is zeer geschikt als hun schip. Al denkt Demi daar wel anders over.‘Dit is nieuw. Demi heeft nog nooit in een boom geklommen.’
Zal het Demi lukken om haar vrienden te overtuigen om ergens anders een piratenschip van te maken? Of zal het Demi lukken om in die hoge boom te klimmen?
Het meisje dat nooit fouten maakte
Auteur: Bazalt groep
Isabella heeft nog nooit een fout gemaakt. Ze vergeet nooit om haar hamster eten te geven, ze trekt nooit de verkeerde sokken aan en ze vergeet nooit om haar huiswerk te maken. Na haar ‘Bijna Fout’ op school is Isabella bang om een fout te maken bij de talentenshow. Dit hartverwarmende verhaal richt zich op faalangst en helpt elke perfectionist te begrijpen hoe belangrijk het is om fouten te maken, ervan te leren en vooral ook om heel veel plezier te hebben bij alles wat je doet.
Praktische boeken voor de leerkracht
We bieden een verzameling aan van boeken die we zelf hebben onderzocht. Deze boeken kunnen waardevol zijn om door te nemen.
Ik en faalangst
Auteurs: Nathalie van Kordelaar en Mirjam Zwaan
Ik en faalangst is een warm, helder en kindvriendelijk boek dat kinderen stap voor stap helpt begrijpen wat faalangst is en hoe ze er grip op kunnen krijgen. De auteurs leggen op een eenvoudige, geruststellende manier uit dat spanning iets heel menselijks is: iedereen voelt zich soms onzeker. Ze tonen hoe gedachten zoals “ik ga dit fout doen” of “anderen zijn beter dan ik” ervoor kunnen zorgen dat kinderen blokkeren, terwijl ze eigenlijk veel meer in hun mars hebben. Door herkenbare voorbeelden uit het dagelijkse leven, zoals een toets, een spreekbeurt, een sportwedstrijd of een nieuwe situatie, herkennen kinderen hun eigen gevoelens en leren ze dat ze niet alleen staan.
Het boek werkt sterk vanuit talenten en zelfvertrouwen. Kinderen worden uitgenodigd om te ontdekken waar ze goed in zijn, wat hen blij maakt en welke kwaliteiten ze kunnen inzetten wanneer ze spanning voelen. Tegelijk leren ze dat fouten maken niet gevaarlijk is, maar juist een kans om te groeien. De auteurs geven concrete oefeningen die kinderen helpen om rustiger te worden, zoals ademhalingstechnieken, helpende gedachten en kleine stapjes die succeservaringen opbouwen. De toon blijft altijd positief en bemoedigend, waardoor kinderen zich gezien en begrepen voelen.
Daarnaast is het boek ook waardevol voor volwassenen rondom het kind. Ouders, leerkrachten en begeleiders krijgen inzicht in hoe faalangst werkt en hoe ze kinderen kunnen ondersteunen zonder druk te verhogen. Het boek benadrukt dat een veilige, warme omgeving, waarin fouten mogen en inspanning wordt gewaardeerd, een enorme impact heeft op het zelfvertrouwen van kinderen. Daardoor sluit het mooi aan bij een procesgerichte en inclusieve aanpak in de klas.
Omgaan met faalangst
Auteur: Honor Head
Dit boek behandelt op een inlevende en positieve manier het thema faalangst en laat de lezer ontdekken hoe hij of zij hiermee om kan gaan. Het bevat tips om met lastige situaties om te gaan en staat vol met vragenkaders die uitnodigen tot reflectie en gesprek. Hierdoor krijgt de lezer een realistische kijk op faalangst. Voorbeelden van vragen zijn: ‘Je kan op twee manieren kijken naar falen. Welke manier lijkt jou het beste en waarom?’ ‘Als je vaak faalt, kun je er net zo goed mee ophouden. Proberen heeft toch geen zin.’ Of ‘Als je faalt, kun je van je fouten leren. Een volgende keer lukt het misschien wel. Je moet het zeker blijven proberen!’
Het boek benadrukt dat fouten maken waardevol is, mits je ervan leert. Het laat zien welke positieve gevolgen fouten kunnen hebben en hoe je door een andere bril naar falen kunt kijken.
Dit boek is geschikt voor leerlingen van de lagere school. Ze kunnen dit boek zelfstandig lezen om te ontdekken of ze zich zo herkennen in de situaties die worden beschreven, en ze kunnen gebruikmaken van de vele tips en inzichten die worden aangereikt.
Voor leerkrachten is dit boek inspirerend. Het benadrukt hoe belangrijk het is om niet alleen het resultaat te waarderen, maar ook de inspanning die de leerling levert. Niemand wordt met faalangst geboren. Het wordt gevormd door verwachtingen en ervaringen en groeit met de jaren. Het boek biedt concrete handvatten om leerlingen positief te ondersteunen wanneer zij het gevoel hebben dat ze gefaald hebben. Daarnaast bevat het een specifieke pagina over stress op school, die interessant is om te lezen als leerkracht.
Teken je gesprek over faalangst
Auteur: Adinda de Vreede
Dit boek biedt een duidelijke structuur om met een leerling in gesprek te gaan over faalangst. Het bevat schema’s die van stap voor stap worden uitgelegd en is bedoeld voor kinderen vanaf 8 jaar. Daarnaast dient het als houvast voor volwassenen om een gesprekken goed te organiseren en te structureren.
Voor leerkrachten geeft dit boek helderheid bij het uitwerken van situaties waarin een leerling faalangst ervaart. Het is belangrijk om eerst de huidige situatie in kaart te brengen en vervolgens samen te onderzoeken hoe diezelfde situatie er vanuit een positieve invalshoek kan uitzien. Denk aan vragen zoals: ‘Wat als je die situatie nu eens positief bekijkt, wat zou er dan kunnen gebeuren'
Tijdens deze gesprekken is een open mindset essentieel. Het eerste hoofdstuk richt zich daarom op de basishouding van de leerkracht. Daarnaast bevat het boek een leidraad met verdiepende vragen die je kan stellen tijdens het gesprek. Evenals voorstellen voor begeleiding om de noden van het kind tegemoet te komen.
Survivalgids: Wat als je faalangst hebt?
Auteur: Ilse Dewitte
Dit doe-boek legt op een speelse en toegankelijke manier uit wat faalangst is en hoe kinderen ermee kunnen omgaan. Het biedt strategieën, tips en hulpmiddelen die op school en thuis kunnen helpen.
Doorheen het boek komen verschillende vragenlijsten aan bod. Voor kinderen biedt het een meerwaarde om op deze manier tot de realisatie te komen dat ze mogelijks faalangst ervaren, waarna ze mogelijkheden krijgen om ermee om te kunnen gaan.
Als leerkracht is het een waardevolle bron aan vragenlijsten en tips voor de kinderen.
Weetje: De auteur van dit boek is een veelgevraagde spreekster in scholen en andere organisaties.
Omdat we hier niet genoeg over praten
Auteurs: Nicolas overmeire en jef willem
Dit boek haalt verschillende onderwerpen aan. Waaronder faalangst. Andere mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid en rouw worden bespreekbaar gemaakt. Daarnaast wordt verwezen naar het belang van praten over gevoelens, communicaties in relaties, ...
Extra: De auteurs hebben een podcast opgericht, genaamd: onbespreekbaar. In deze podcast wordt er onder andere met bekende Vlamingen gepraat over hun mentale gezondheid en moeilijkheden die ze hebben doorstaan of nog steeds mee worstelen.
Kinderen en faalangst
Auteur: Nelleke Bokhove - van Wensveen
Naast de noodzakelijke achtergrondinformatie krijgt de leraar in dit boek handvatten aangereikt
om in de praktijk bij leerlingen faalangst te voorkomen en vooral ook te signaleren
en te begeleiden. Het is allereerst een praktisch boek over hoe je om kunt gaan met faalangstige
kinderen. Hiervoor zijn ook praktische observatielijsten opgenomen. Met behulp van lessen voor de
1e, 2e en 3e graad kan elke leraar in zijn klas concreet aan de slag met signaleren, voorkomen en
begeleiden van faalangst.
Leer kinderen omgaan met verandering, stress en angst
Auteur: Deborah M. Plummer
Kinderen die moeite hebben met veranderingen, regelmatig stress ervaren of angsten hebben, kunnen vaak wel wat hulp gebruiken bij het omgaan met hun emoties. In dit vrolijke en creatieve boek worden theoretische achtergronden gecombineerd met een rijkdom aan activiteiten die kunnen helpen bij het opbouwen van zelfvertrouwen en veerkracht.
In het eerste deel wordt uitgelegd hoe emoties werken en waarom we ons op een bepaalde manier gedragen. Daarna volgen activiteiten die zowel individueel als in groepen kunnen worden uitgevoerd. Kinderen worden aangemoedigd om naar zichzelf en anderen te kijken en na te denken over wat ze voelen en wat ze zouden willen bereiken. Diverse activiteitenbladen kunnen meerdere keren gebruikt worden, doordat ze als download beschikbaar zijn.
De activiteiten zijn geschikt voor kinderen van ongeveer 7-11 jaar, maar de werkvormen kunnen worden aangepast voor zowel jongere als oudere kinderen.